.

« بسمه تعالی »


چون سخن از ثبت احوال می آید که هویت و تحولات حیاتی افراد را در بر می گیرد ایجاب می کند که نحوه شناسائی افراد را قبل از تشکیل این سازمان باختصار بررسی نماییم . اهمیتی که در جوامع مختلف به مذهب داده می شد باعث گردیده بود که در مورد ثبت وقایع مذهب نقش مهمی را ایفا کند چنانچه در کشورهای مسیحی ، کلیسا این وظیفه را انجام میداده است و موارد مثل ( غسل تعمید برای ولادت ، مراسم ازدواج و آخرین اعتراف هنگام مرگ ) در دفاتری که مخصوص کلیسای هر منطقه بود ثبت می گردید ، در ایران نیز با کمی جستجو می توانیم قرآن هائی پیدا کنیم که پشت آنها ولادت فرزندان خانواده ثبت شده ، یا سنگ قبرهایی که روز مرگ با ذکر تاریخ ماه و سال در روی آنها حک شده است .
گسترش جوامع و تدوین قوانینی که تعیین تشخیص حقوق افراد را چه از نظر داخلی و چه از نظر خارجی در بر می گرفت لزوم ایجاد چنین سازمان و تشکیلاتی را برای ثبت وقایع ایجاب می کرد . ثبت وقایع در کشورهای اروپائی تقریباً از قرن نوزدهم شروع شده و از همین زمان هم جنبه حقوقی پیدا کرد .
در ایران با توجه به توسعه اقتصادی و بالا رفتن سطح فرهنگ به تدریج این نیاز محسوس گردید بهمین جهت فروردین سال 1295 نخستین گام در این راه برداشته شد و تصویب نامه ای مشتمل بر 41 ماده به تصویب هیئت وزیران رسید که مقدمات اجرای آن از اول مهرماه 1297 فراهم گردید و اداره ای بنام اداره سجل احوال در وزارت ( داخله کشور ) تأسیس شد و از روز شانزدهم آذرماه همان سال مأمورین بلدیه ( شهرداری ) تهران شروع به توزیع شناسنامه های یکبرگی در بین ساکنین شهر تهران نمودند در تاریخ 14/3/1304 قانون سجل احوال مشتمل بر 35 ماده به تصویب مجلس رسید به موجب این قانون مقرر گردید که کلیه اتباع ایرانی چه در داخل و چه در خارج از کشور باید دارای شناسنامه باشند و این امر باعث گردید که دامنه عملیات اداره سجل احوال که حدود هفت سال فقط در تهران دائر بود به شهرستانها گسترش یابد و در نتیجه توزیع شناسنامه در میان تمام افراد کشور شروع گردید . لیکن قانون فوق به موجب قانون بیستم مرداد 1307 که مشتمل بر 16 ماده است فسخ گردید . در این قانون اهداف اساسی از تشکیل اداره صورت عمل به خود گرفته و چون دو وظیفه ثبت وقایع و جمع آوری آمارهای مختلف به این اداره محول گردیده بود از این جهت نام آن اداره به اداره احصائیه و سجل احوال کل مملکتی تغییر پیدا کرده بود .
از سال 1307 تاکنون قوانین ثبت احوال بعلت عدم تناسب با گسترش جامعه و نیازهای ناشی از این پیشرفت چندین بار اصلاح گردید .
در سال 1337 قسمت آمار از ثبت احوال جدا گردید و خود تحت عنوان اداره کل آمار عمومی شروع به فعالیت کرد که به موجب مصوبه بعدی در سال 1344 بنام مرکز آمار ایران شناخته شد .
عناوین سازمان ثبت احوال کشور از بدو تأسیس تاکنون بدین صورت است .
1- اداره سجل احوال 1/7/1297
2- اداره احصائیه و سجل احوال کل مملکتی 20/5/1307
3- اداره کل آمار و ثبت احوال 1315
4- اداره کل ثبت احوال 1337
5- ثبت احوال کل کشور 29/2/1352
6- سازمان ثبت احوال کشور 29/12/1352
اما در شهرستان مشهد تشکیلات سازمان ثبت احوال کشور در تاریخ 12/5/1306 تحت عنوان اداره آمار و ثبت احوال شهرستان مشهد شروع به کار نمود و بدنبال آن در سالهای بعد در سایر شهرستانها استان خراسان نسبت به تأسیس اداره اقدام نمودند .
در سال 1341 عنوان تشکیلاتی ادارات ثبت احوال خراسان در مشهد ابلاغ شد و در سال 54 این عنوان به اداره کل ثبت احوال خراسان تغییر پیدا کرد .
رؤسا و مدیران از ابتدا تأسیس این اداره کل بدین شرح است .
1- آقای عباس برهان حاتمی
2- آقای مستوفیان
3- آقای مهدوی
4- آقای کامران
5- آقای صلاحی
6- آقای غلامعلی لک
7- آقای فنائی
8- آقای اسماعیل راد
9- آقای پروین
10- آقای اسماعیل راد
11- آقای مصطفی کاظمی
12- آقای ابراهیم توفیقی
13- آقای محمد مهدی رشیدی
14- آقای وجه ا... خدمتگزار
15- آقای سید احمد قشمی
16- آقای رضا عبدالهی
17- آقای سید حسین نیری
مشخصات مدیران کل ثبت احوال خراسان رضوی از ابتدای سال 1358 تاکنون
ردیف نام و نام خانوادگی دوره تصدی مدت آخرین مقطع تحصیلی در شروع تصدی رشته تحصیلی سابقه قبلی در همین دستگاه سن در ابتدای انتصاب بومی یا غیربومی عکس
از تاریخ تا تاریخ ( ماه) مدیریت کارشناسی
1 ابراهیم توفیقی 1/1/58 31/3/59 15 لیسانس علوم اجتماعی *   45 سال غیربومی
2 محمد مهدی رشیدی 1/4/59 5/5/71 145 لیسانس تاریخ * * 33 سال بومی
3 وجه ا... خدمتگزار 6/5/71 30/9/77 77 فوق لیسانس مدیریت دولتی - - 33 بومی
4 سید احمد قشمی 1/10/77 27/6/84 80 فوق لیسانس مدیریت دولتی *   41 غیربومی
5 رضا عبدالهی 28/6/84 4/3/87 32 فوق لیسانس مدیریت دولتی *   54 غیر بومی
6 سید حسین نیری 5/3/87 تاکنون   لیسانس علوم اجتماعی * * 51 بومی