سازمان ثبت احوال کشور

شعار سال
مدیریت محتوا
 

بسمه تعالی

دستورالعمل نام‌خانوادگی

 

1- براساس ماده 997 قانون مدنی مصوب سال 1313 هرکس باید دارای نام‌خانوادگی باشد.

2- نام‌خانوادگی فرزند همان نام‌خانوادگی پدر خواهدبود حتی اگر محل صدور سند سجلی در قلمرو اداره ثبت احوال دیگری باشد.

3- هر اداره دارای دفاتر نام‌خانوادگی مختص به خود می‌باشد.

1-3- دفتر نام‌خانوادگی از اسناد رسمی است و واحدهای ثبت احوال مکلفند نسبت به تنظیم دفاتر مذکور از لحاظ استخراج واژه‌های نام‌خانوادگی اقدام نمایند. این دفاتر به ترتیب حروف الفبا تا دو حرف نوشته می‌شود.

2-3- مجموع مناطق یا نواحی متشکله در مراکز شهرهای بزرگ مانند مناطق تهران یک اداره محسوب شده دارای یک دفتر نام‌خانوادگی خواهند بود.

4- دارنده حق‌تقدّم نام‌خانوادگی کسی است که برای اولین‌بار در قلمرو هر اداره ثبت احوال نام‌خانوادگی خاصی به نام او ثبت شده باشد. ملاک تشخیص، تاریخ صدور سند سجلی خواهد بود.

1-4- مشخصات دارنده حق‌تقدم نام‌خانوادگی در دفاتر نام‌خانوادگی ثبت و آن واژه مختص او شناخته می‌شود.

2-4- نام‌خانوادگی فرزند در غیرمحل صدور سند پدر حتی اگر بلامعارض باشد ایجاد حق نمی‌کند، همچنین در مواردی که نام‌خانوادگی مادر به فرزند داده شده باشد.

4-4- هرگاه یک نام‌خانوادگی در محدوده اداره ثبت احوال به بیش از یک نفر اختصاص و به هیچ‌وجه ثابت نشود که سند سجلی کدامیک از آنها زودتر تنظیم گردیده است، آنها مشترکاً دارندة حق‌تقدّم ‌آن نام‌خانوادگی خواهند بود.

4-4- حق‌تقدم نام‌خانوادگی کسانی که اسناد سجلی آنان از اداره‌ای منتزع و به اداره دیگری ملحق می‌شود مادامی که نام‌خانوادگی‌های مزبور از اسناد سجلی شهرستان اولیه استخراج نشده در اداره اولیه بلامعارض نخواهد بود.

صورتجلسه

 

در ساعت 9 صبح روز 26/4/80 جلسة کارشناسی در رابطه با موارد تعیین شده در جلسه مورخه 25/4/80 دفتر معاونت محترم حقوقی و سجلی با حضور امضاءکنندگان ذیل تشکیل و به شرح آتی اتخاذ تصمیم گردید :

1- موضوع درج یا عدم درج محل تولد در کارت شناسایی :

چون قانون و آیین‌نامه مربوطه اشاره‌ای به اقلام اطلاعاتی (مشخصات فردی) کارت شناسایی ندارد و از طرفی شماره ملی نیز امکان دسترسی به کلیه سوابق سجلی را میسرّ می‌سازد و همچنین محل تولد از حیث شناسایی افراد کاربردی ندارد، لذا عدم درج محل تولد در کارت شناسایی بلامانع است.

2- بند 3 از فصل اول دریافت و کنترل مدارک صفحه 21 به شرح ذیل :

به منظور تسهیل در امر درخواست صدور کارت شناسایی، علاوه بر شخص متقاضی، اخذ درخواست از بستگان وی شامل پدر، جدّ پدری، مادر، همسر و فرزندان و نمایندة قانونی با ارائه مدارک لازم بلامانع می‌باشد و در این حالت ملاحظة اصل شناسنامه درخواست‌کننده که مؤید رابطه خویشاوندی وی با صاحب کارت باشد الزامی است، ضمناً فتوکپی شناسنامه درخواست‌کننده اخذ و ضمیمه مدارک خواهد شد.

3- دستگاههای موضوع ماده 2 قانون الزام اختصاص شماره ملی و کدپستی و واحدهای تابعه آنها می‌توانند جهت صدور کارت شناسائی برای کارکنان رسمی خود هماهنگی لازم را با ادارات ثبت احوال معمول و نسبت به معرفی نماینده رسمی جهت ارائه مدارک لازم و تنظیم فرم درخواست از طرف کارکنان ذیربط اقدام نمایند.

4- تحویل کارت :

کارت شناسایی در قبال اخذ رسید منحصراً به صاحب آن تحویل خواهد شد. (اعم از اینکه شخصاً و یا توسط بستگان درخواست نموده باشد).

- در مواردی که صدور کارت شناسایی به درخواست نماینده دستگاههای مشمول ماده2 قانون الزام شماره ملی و کدپستی صورت گرفته، کارتهای صادره به نماینده دستگاه ذیربط تحویل خواهد شد.

5- تردید مأمور و عدم تحویل کارت :

به شرح دستورالعمل تنظیمی اقدام و چنانچه سوءاستفاده از شناسنامه مطرح باشد، اداره ذیربط چگونگی موضوع را بررسی و اقدام لازم معمول دارد.

6- درخصوص ایرانیان مقیم خارج از کشور که محل سکونت‌آنها در داخل کشور مشخص نمی‌باشد، کدپستی مخصوص (کد ثبت احوال امور خارجه) اختصاص داده خواهد شد.

                                     بسمه تعالی                   اداره : ................................... 

        جمهوری اسلامی ایران                                               تاریخ : ..................................

               وزارت کشور                                                    شماره : .................................

سازمان ثبت احوال کشور                                        پیوست : ..............................

               شورایعالی                                                                                   

صورتجلسه

بنا به دعوتنامه شماره 23/ش‌/ع مورخه 7/5/80 چهارمین جلسة شورایعالی ثبت احوال کشور به ریاست جناب آقای مهندس آیت‌اللهی تشکیل گردید.

در ابتدا جناب آقای عبودی توضیحاتی در رابطه با شروع بکار مجدد شورایعالی ثبت احوال و مصوبات قبلی آن به استحضار ریاست محترم جلسه رساندند.

در این جلسه با توجه به دستور کار آن، بحث و تبادل‌نظر پیرامون دستورالعمل نام‌خانوادگی ادامه یافت. پس از استماع نظریه کمیته تخصصی دستورالعمل‌ها و روشها از بند 4-4 تا بند 7 پیش‌نویس تهیه شده، بررسی و به شرح ضمیمه مورد تصویب قرارگرفت.

 

رئیس شورایعالی                                     مهندس سید محمدرضا آیت‌اللهی

 

نماینده دانشگاه تهران                              دکتر سید حسین صفائی

 

نماینده دادگستری                                  محمدرضا ناصری دولت‌آبادی

 

نماینده مطلع سازمان ثبت احوال کشور        سعید عبودی

 

نماینده مرکز آمار ایران                             محمد جواد رعنایی‌فر

4-4- حق‌تقدم نام‌خانوادگی کسانی که اسناد سجلی آنان در گذشته از اداره‌ای منتزع و به اداره دیگری ملحق شده است، مادامی که نام‌خانوادگی‌های مزبور از اسناد سجلی شهرستان قبلی استخراج نشده، در اداره مذکور بلامعارض نخواهد بود.

5-4- حق‌تقدم نام‌خانوادگی‌ةایی که اسناد سجلی آنان از اداره‌ای منتزع و به اداره دیگری ملحق شده است باید از روی اسناد انتزاعی استخراج و با دارندگان حق‌تقدم در دفتر موجود در آن اداره مقایسه و سپس درصورتیکه به شخص یا اشخاص دیگر تعلق نداشته باشد، به نام صاحب سند انتزاعی در دفتر نام‌خانوادگی ثبت شود.

5- حق‌تقدم نام‌خانوادگی پس از فوت دارندگان‌آن به وراث قانونی آنها که دارای همان نام‌خانوادگی هستند منتقل می‌شود ملاک تشخیص وراث دادنامه حصروراثت خواهد بود.

1-5- درصورتیکه دارنده حق‌تقدم، نام‌خانوادگی خود را تغییر دهد نام‌خانوادگی قبلی او در قلمرو آن اداره بلامعارض خواهد بود.

6- هرکس می‌تواند پس از رسیدن به سن قانونی (18 سال تمام) با رعایت مفاد این دستورالعمل نام‌خانوادگی خود را از طریق انتخاب واژه بلامعارض یا با اجازه از دارنده حق‌تقدم برای یکبار تغییر دهد.

تبصره : در موارد استثنائی و با ارائه دلایل موجه، رئیس سازمان ثبت احوال می‌تواند با رعایت مقررات، با تقاضای تغییر نام‌خانوادگی برای بار دوم موافقت نماید.

1-6- تغییر نام‌خانوادگی و ایجاد حق نسبت به آن از تاریخ اجرای آن در سند سجلی محقق می‌شود.

2-6- چنانچه متقاضی یا وراث قانونی ظرف مدت 6 ماه پس از تصویب نام‌خانوادگی پیشنهادی، درخواست اجرا به اداره ثبت احوال تسلیم ننمایند واژة تصویب شده بلامعارض تلقی می‌گردد.

3-6- برگشت به نام‌خانوادگی قبلی تا وقتی ممکن است که شناسنامه با واژة تصویبی صادر و تحویل متقاضی نشده باشد.

4-6- افرادی که قبل از 18 سالگی نام‌خانوادگی آنان تغییر یافته است می‌توانند پس از رسیدن به سن مزبور به نام‌خانوادگی قبلی خود برگردند.

                                     بسمه تعالی                   اداره : ................................... 

        جمهوری اسلامی ایران                                               تاریخ : ..................................

               وزارت کشور                                                    شماره : .................................

سازمان ثبت احوال کشور                                        پیوست : ..............................

               شورایعالی                                                                                   

صورتجلسه

 

بنا به دعوتنامه شماره 35/ش/ع مورخه 12/6/80 پنجمین جلسة شورایعالی ثبت احوال کشور در ساعت 30/8 صبح روز چهارشنبه مورخه 14/6/80 به ریاست جناب آقای عبودی تشکیل گردید.

در این جلسه با توجه به دستور کار آن، بحث و تبادل نظر پیرامون دستورالعمل نام‌خانوادگی ادامه یافت و از بند 7 لغایت 12 پیش‌نویس تهیه شده، بررسی و به شرح ضمیمه مورد تصویب قرار گرفت.

 

رئیس شورایعالی                                     سعید عبودی

 

نماینده دانشگاه تهران                              دکتر سید حسین صفائی

 

نماینده دادگستری                                  محمدرضا ناصری دولت‌آبادی

 

نماینده مرکز آمار ایران                             محمد جواد رعنائی‌فر

 

نماینده مطلع سازمان ثبت احوال کشور        علیرضا ماحوزی

7- درصورتیکه نام‌خانوادگی پدر تغییر یابد تغییر نام‌خانوادگی فرزندان کمتر از 18 سال با درخواست کتبی پدر خواهد بود. فرزندان کبیر می‌توانند با اخذ اجازه‌نامه از پدر، از نام‌خانوادگی جدید وی استفاده کنند.

1-7- هرگاه نام‌خانوادگی پدری تغییر کرده و در سند سجلی وی اجرا شده باشد در صورت فوت پدر، هریک از فرزندان می‌توانند (بدون کسب اجازه) از نام‌خانوادگی جدید پدر استفاده نمایند.

2-7- هرگاه نام‌خانوادگی پدر و جد پدری متفاوت باشد فرزندان کبیر می‌توانند بدون‌درنظرگرفتن حق‌تقدم و محل صدور شناسنامه با اخذ اجازه‌نامه از جد پدری از نام‌خانوادگی وی استفاده نمایند.

8- تیم یا وصی می‌تواند برای تغییر نام‌خانوادگی اطفال تحت سرپرستی خود تغییر نام‌خانوادگی آنان را درخواست نماید.

9- دارنده حق‌تقدم نام‌خانوادگی می‌تواند اجازه استفاده از نام‌خانوادگی خود را به سایر اشخاص بدهد این حق پس از فوت دارنده حق‌تقدم در همان محل به وراث او تعلق خواهد داشت.

10- دارنده یا دارندگان حق‌تقدم می‌توانند به طور فردی یا جمعی علیه کسی که نام‌خانوادگی آنان را بدون‌اجازه اتخاذ کرده است در دادگاه اقامه دعوی نموده و در حدود قوانین مربوط، تغییر نام‌خانوادگی غاصب را بخواهند.

11- استفاده از نام‌خانوادگی زوج برای زوجه در زمان زوجیت با ارائه اجازه‌نامه از زوج بدون‌رعایت حق‌تقدم بلامانع است. در صورت انصراف زوجه و درخواست وی به نام‌خانوادگی قبلی برگشت داده می‌شود.

1-11- پس از وقوع طلاق یا فسخ نکاح، در صورت درخواست یکی از زوجین، نام‌خانوادگی زوجه به نام‌خانوادگی قبلی خود برگشت داده می‌شود.

2-11- پس از فوت زوج، چنانچه زوجه از نام‌خانوادگی همسر استفاده می‌کرده است می‌تواند کماکان از نام‌خانوادگی همسر متوفایش استفاده نماید یا به نام‌خانوادگی خود برگردد.

12- برای فاقدین مستندات سجلی که نتوانند اثبات نسب نمایند، با مراجعه به دفاتر نام‌خانوادگی و رعایت مفاد این دستورالعمل، واژه بلامعارض با واژه دیگری با اجازه دارنده حق‌تقدم به انتخاب آنان تعیین و اختصاص داده خواهد شد.
 
             ________________________________________________________________