چهارشنبه 21 آذر 1397   
 
نام خانوادگی

دستورالعمل نام خانوادگی

1) بر اساس ماده 997 قانون مدنی مصوّب سال 1313 هرکس باید دارای نام خانوادگی باشد.

2) نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر خواهد بود حتی اگر محل صدور سند سجلی در قلمرو اداره ثبت احوال دیگری باشد.

3) هر اداره دارای دفاتر نام خانوادگی مختص به خود میباشد.

 1ـ3)دفتر نام خانوادگی از اسناد رسمی است و واحدهای ثبت احوال مکلفند نسبت به تنظیم دفاتر مذکور از لحاظ استخراج واژه های نام خانوادگی اقدام نمایند . این دفاتر به ترتیب حروف الفبا تا دو حرف نوشته می‌شود.

 2ـ3) مجموع مناطق یا نواحی متشکله در مراکز شهرهای بزرگ مانند مناطق تٓان یک اداره محسوب شده دارای یک دفتر نام خانوادگی خواهند بود.

4) دارنده حق تقدّم نام‌ خانوادگی کسی است که برای اولین بار در قلمرو هر اداره ثبت احوال نام‌خانوادگی خاصی به نام او ثبت شده باشد . ملاک تشخیص ، تاریخ صدور سند سجلی خواهد بود.

1ـ4) مشخصات دارنده حق تقدم نام خانوادگی در دفاتر نام خانوادگی ثبت و آن واژه مختص او شناخته می‌شود.

2ـ4) نام خانوادگی فرزند در غیر محل صدور سند پدر حتی اگر بلا معارض باشد ایجاد حق نمیکند ، همچنین در مواردی که نام خانوادگی مادر به فرزند داده شده باشد.

3ـ4) هرگاه یک نام خانوادگی در محدوده اداره ثبت احوال به بیش از یک نفر تعلق داشته باشد و به هیچ وجه ثابت نشود که سند سجلی کدامیک از آنها زودتر تنظیم گردیده است ، آنها مشترکاً دارندة حق تقدّم آن نام خانوادگی خواهند بود.

  4ـ4) حق تقدم نام خانوادگی کسانی که اسـناد سجلی آنان در گذشته از اداره‌ای منتـزع و به اداره دیگری ملحق شده است ، مادامیکه نام خانوادگی های مزبور از اسناد سجلی شهرستان قبلی استخراج نشده ، در اداره مذکور بلا معارض نخواهد بود.

  5ـ4) حق تقدم نام خانوادگی هائی که اسناد سجلی آنان از اداره ای منتزع و به اداره دیگری ملحق شده است باید از روی اسناد انتزاعی استخراج و با دارندگان حق تقدم در دفتر موجود در آن اداره مقایسه و سپس در صورتیکه به شخص یا اشخاص دیگر تعلق نداشته باشد به نام صاحب سند انتزاعی در دفتر نام خانوادگی ثبت شود.

5) حق تقدم نام‌ خانوادگی پس از فوت دارندگان آن به وراث قانونی آنها که دارای همان نام‌ خانوادگی هستند منتقل می‌شود ملاک تشخیص وراث دادنامه حصر وراثت خواهد بود.

  1ـ5) در صورتیکه دارنده حق تقدم ، نام خانوادگی خود را تغییر دهد نام خانوادگی قبلی او در قلمرو آن اداره بلامعارض خواهد بود.

6) هر کس می‌تواند پس از رسیدن به سن قانونی (18 سال تمام) با رعایت مفاد این دستورالعمل نام خانوادگی خود را از طریق انتخاب واژه بلامعارض یا با اجازه از دارنده حق تقدم برای یکبار تغییر دهد.

تبصره ـ در موارد استثنائی و با ارائه دلایل موجه ، رئیس سازمان ثبت احوال می‌تواند با رعایت مقررات ، با تقاضای تغییر نام خانوادگی برای بار دوم موافقت نماید.

1ـ6) تغییرنام خانوادگی و ایجادحق نسبت به آن از تاریخ اجرای آن در سند سجلی محقق می‌شود.

2ـ6) چنانچه متقاضی یا وراث قانونی او ظرف مدت 6 ماه پس از تصویب نام خانوادگی پیشنهادی، درخواست اجرا به اداره ثبت احوال تسلیم ننمایند واژة تصویب شده بلامعارض تلقی می‌گردد.

3ـ6) برگشت به نام خانوادگی قبلی تا وقتی ممکن است که شناسنامه با واژة تصویبی صادر و تحویل متقاضی نشده باشد.

4ـ6) افرادیکه قبل از 18 سالگی نام خانوادگی آنان تغییر یافته است می توانند پس از رسیدن به سن مزبور به نام خانوادگی قبلی خود برگردند.

7) در صورتی‌که نام خانوادگی پـدر تغییر یابـد تغییر نام‌ خانوادگـی فـرزندان کمتـر از 18 سال با درخواست کتبی پدر خواهد بود . فرزندان کبیر می‌توانند با اخذ اجازه نامه از پدر ، از نام‌خانوادگی جدید وی استفاده کنند. (اجازه نامه حذف گردیده است)

  1ـ7) هرگاه نام خانوادگی پدری تغییر کرده و در سند سجلی وی اجرا شده باشد در صورت فوت پدر ، هریک از فرزندان می توانند (بدون کسب اجازه از نام خانوادگی جدید پدر استفاده نمایند)

2ـ7) هرگاه نام خانوادگی پدر و جد پدری متفاوت باشد فرزندان کبیر میتوانند بدون در نظر گرفتن حق تقدم و محل صدور شناسنامه با اخذ اجازه نامه از جد پدری از نام خانوادگی وی استفاده نمایند.

8) قیم یا وصی می‌تواند برای تغییر نام خانوادگی اطفال تحت سرپرستی خود تغییر نام خانوادگی آنان را درخواست نماید.

9) دارنده حق تقدم نام خانوادگی = ‌تواند اجازه استفاده از نام خانوادگی خود را به سایر اشخاص بدهد این حق پس از فوت دارنده حق تقدم در همان محل به وراث او تعلق خواهد داشت.

10) دارنده یا دارندگان حق تقدم می‌توانند به طور فردی یا جمعی علیه کسی که نام خانوادگی آنان را بدون اجازه اتّخاذ کرده است در دادگاه اقامه دعوی نموده و در حدود قوانین مربوط ، تغییر نام خانوادگی غاصب را بخواهند.

11) استفاده از نام خانوادگی زوج برای زوجه در زمان زوجیت با ارائه اجازه نامه از زوج بدون رعایت حق تقدم بلامانع است در صورت انصراف  زوجه و درخواست وی به نام خانوادگی قبلی برگشت داده می‌شود.

  1ـ11) پس از وقوع طلاق یا فسخ نکاح ، در صورت درخواست یکی از زوجین ، نام خانوادگی زوجه به نام خانوادگی قبلی خود برگشت داده می‌شود.

  2ـ11) پس از فوت زوج ، چنانچه زوجه از نام خانوادگی همسر استفاده می‌کرده است می‌تواند کماکان از نام خانوادگی همسر متوفایش استفاده نماید یا به نام خانوادگی خود برگردد.

12) برای فاقدین اسناد سجلی که نتوانند اثبات نسب نمایند ، با مراجعه به دفاتر نام خانوادگی و رعایت مفاد این دستور‌العمل ، واژه بلامعارض یا واژة دیگری با اجازه دارنده حق تقدم به انتخاب آنان تعیین و اختصاص داده خواهد شد.

 1ـ12) به هنگام تنظیم اسناد ثبت کل وقایع جهت فرزندان ایرانی اتباع خارجه که فاقد نام خانوادگی می‌باشند ، سند با نام خانوادگی مادر و یا واژه بلامعارض به انتخاب اعلام کننده تنظیم خواهد شد.

 2ـ12) هرگاه بموجب رأی دادگاه و بر طبق قانون حمایت از اطفال بدون سرپرست (مصوب1353) سرپرستی طفل به خانواده ای واگذار شده باشد ، برای طفل شناسنامه جدید با مشخصات زوجین سرپرست و نام خانوادگی زوج صادر خواهد شد.

 13) اشخاص می‌توانند در موارد ذیل تغییر نام خانوادگی خود را درخواست نمایند.

 1ـ13)نام خانوادگی از واژه‌های نامناسب باشد مانند : پالانی ، بیچاره ، گدا ، آشوغ ، درویزه و غیر آن

 2ـ13) نام خانوادگی بیش از دو کلمه باشد مانند : خنجری برار عزیزی ، فلاح ناگزیر لنگرودی ، قره خانی علی آباد ، امیری پور مقدم و غیر آن

تبصره ـ کلماتی که به (یاء نسبت) بصورت مفرد یا جمع ختم می‌شوند یک کلمه محسوب می‌گردند مانند : حسینی ، حسینیان و غیره

 3ـ13) نام خانوادگی از واژه های خارجی بوده یا با آن ترکیب شده باشد مانند : علی اُف ، چارلتون ، جانسون و غیره

  4ـ13)نام خانوادگی از کلمات مذموم یا مغایر با ارزشهای فرهنگ اسلامی باشد مانند : بی دین، شیطان پرست ، شاه پرست و غیره

  5ـ13) نام خانوادگی از واژه های منسوب به مناصب یا القاب و عناوین باشد مانند : سرهنگ ، خان ، مهندس و غیره

  6ـ13) نام خانوادگی از اسامی محل یا منسوب به محل و نامناسب باشد.

  7ـ13) هرگاه محکومیت جزائی مؤثّر برای یکی از افراد خانواده (موضوع بند 8-13 همین دستورالعمل) پیش بیاید و داشتن آن نام خانوادگی موجب ننگ و سرافکندگی باشد ( ارائه رونوشت مصدق دادنامه قطعی الزامی است)

 8ـ13) هرگاه تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی پدر ، جدّ پدری ، فرزند ، برادر ، خواهر و عمو باشد.

تبصره ـ تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی مردی که مـادر پس از فوت پدر طفل با وی مزاوجت می نماید با رعایت سایر مقررات مربوطه بلا اشکال است.

14) اشخاص میتوانند در موارد ذیل حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی خود را درخواست نمایند.

1ـ14) نـام خانـوادگـی ترکیبـی از یک واژه و نام محـل یا منسوب به محل باشد ماننـد : افتـخاری علـی آبادی ، تبریزی رادمنش و غیره

2ـ14) نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام یک ایل یا طایفه باشد مانند : زراسوند احمدی ، محسنی قشقائی و غیره

3ـ14) نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام یکی از حرف و مشاغل باشد مانند : بنکدار قاسمی ، مجیدی سقطچی و غیره

4ـ14) هرگاه پیشوند یا پسوند نام خانوادگی ، حرف ، عدد یا کلمه زائد باشد مانند : م قاسمی ، شکوهی هفت، مرحومة حسنی و غیره

  تبصره 1ـ هرگاه نام خانوادگی ترکیبی از دو نام محل یا منسوب به محل ، دو شغل یا دو ایل و طایفه یا ترکیبی از آنها باشد ، به انتخـاب متقـاضی یکی از دو جـزء قابل حذف است ، مانند شیرازی مشهدی ، قنّاد زرگر ، موگوئی بختیاری و غیره

  تبصره 2ـ چنانچه نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام محل یا منسوب به محل به همراه یک کلمه یا پسوند بعد از نام محل باشد به هنگام حذف نام محل ، کلمه مزبور نیزحذف می‌گردد : امیری دزفولی زاده

  15) تغییرنام خانوادگی از طریق وحدت (بند 8 ـ 13) از شمول بندهای فوق مستثنی خواهد بود.

  16) انتخاب واژه های زیر برای نام خانوادگی ممنوع است.

  1ـ16) واژه هائی که در محل صدور سند متقاضی معارض دارد.

2ـ16) موارد مذکور در بندهای 1ـ13 الی 6 ـ13

  تبصره ـ مشمولین بندهای4 الی7 ماده 976 قانون مدنی میتوانند نام خانوادگی قبلی خود را حفظ نمایند.

 17) کلیه بخشنامه ها و دستور العمل هائی که مغایر با مفاد این دستورالعمل می‌باشند ملغی و بلا اثر است.